Procentuele stijging en korting: het juiste basisbedrag

Bereken procentuele stijging, korting en terugrekenen met gecontroleerde voorbeelden en een duidelijk basisbedrag.

Begin met het bedrag waar het percentage over gaat

Een percentage beschrijft een deel van een uitgangsbedrag. Een korting van 20% betekent dat je van iedere honderd delen van de oorspronkelijke prijs twintig delen aftrekt. Een verhoging van 20% telt die verhouding juist bij het uitgangsbedrag op. De berekening is eenvoudig zodra je weet welk bedrag als basis dient.

Een veelgemaakte fout is om hetzelfde percentage te gebruiken nadat het uitgangsbedrag is veranderd. Daarom brengt een korting gevolgd door een even grote procentuele verhoging je niet terug bij de oorspronkelijke prijs.

Zo bereken je korting

Voor een prijs na korting vermenigvuldig je de oorspronkelijke prijs met één min het kortingspercentage als decimaal getal. Bij 20% korting is dat decimale getal 0,20 en blijft er een aandeel van 0,80 over.

Beide manieren leveren hetzelfde antwoord op. Het kortingsbedrag apart tonen is handig als je wilt uitleggen hoeveel je bespaart. De directe berekening werkt prettig wanneer je alleen de uiteindelijke prijs nodig hebt.

Zo bereken je een verhoging

Bij een procentuele verhoging vermenigvuldig je het uitgangsbedrag met één plus het percentage als decimaal getal. Een verhoging van 20% op € 80 betekent dus dat je € 80 met 1,20 vermenigvuldigt.

De verhoging voegt € 16 toe, terwijl de eerdere korting € 20 wegnam. Het percentage is gelijk, maar de basis verschilt. Om van € 80 terug te gaan naar € 100, deel je de benodigde stijging van € 20 door € 80. Dat is 0,25, oftewel 25%.

Het percentage tussen twee bedragen berekenen

Trek het oude bedrag van het nieuwe bedrag af. Deel dat verschil door het oude bedrag en vermenigvuldig de uitkomst met honderd. Een prijs die van € 50 naar € 65 gaat, stijgt bijvoorbeeld met (€ 65 − € 50) ÷ € 50 × 100 = 30%.

Zet duidelijk bij je getallen welk bedrag oud en welk bedrag nieuw is. Draai je ze om, dan stel je een andere vraag. Een daling van € 65 naar € 50 is ongeveer 23,08%, omdat € 65 nu het uitgangsbedrag is.

Twee kortingen volgen elkaar op

Een korting van 10% gevolgd door 20% korting is niet hetzelfde als 30% korting. Begin je met € 100, dan blijft na de eerste korting € 90 over. De tweede korting bedraagt 20% van € 90, dus € 18. Je betaalt € 72. Samen halen de kortingen € 28 van € 100 af: 28% korting. Controleer dit met de resterende verhoudingen: € 100 × 0,90 × 0,80 = € 72.

Vergelijk bij kortingen op verpakkingen of aantallen steeds dezelfde basis. Leer de prijs per bruikbare eenheid te vergelijken voordat je bepaalt welke aanbieding minder kost.

Reken een korting terug door te delen

Is € 80 de prijs na 20% korting, dan staat dat bedrag voor 80% van de oorspronkelijke prijs. Deel door 0,80: € 80 ÷ 0,80 = € 100. Tel je 20% op, dan gebruik je juist de verlaagde prijs als basis en krijg je € 96. Zet “na korting” bij de € 80, zodat duidelijk blijft welke vraag je beantwoordt.

Een gekozen belastingpercentage toevoegen of eruit halen

Voor dit rekenvoorbeeld kiezen we 20%. Een beginbedrag van € 100 wordt dan € 100 × 1,20 = € 120. Om het bedrag vóór die toevoeging te vinden, deel je: € 120 ÷ 1,20 = € 100. Trek je 20% van € 120 af, dan krijg je € 96 en beantwoord je een andere vraag. Het voorbeeldpercentage is geen uitspraak over een toepasselijk btw-tarief.

De formulebespreking van OpenStax geeft de onderliggende procentrelaties. Bepaal het relevante tarief afzonderlijk; een rekenmachine kan dat niet uit dit voorbeeld afleiden.

Houd de basis zichtbaar in een werkberekening

Bereken bij materialen eerst het benodigde aantal hele verpakkingen en schrijf op welk subtotaal het percentage wordt toegepast. Houd materiaal- en arbeidskosten apart wanneer de eenheden verschillen. Voor verkoopprijzen kun je bekijken waarom opslag en marge verschillen: ze gebruiken niet dezelfde noemer.

Maak je percentages controleerbaar

Noteer het uitgangsbedrag, percentage, verschil en resultaat op afzonderlijke regels met duidelijke labels. Houd bij tussenstappen voldoende decimalen aan en rond het eindbedrag passend af. Zo voorkom je dat kleine afrondingsverschillen je uitleg onnodig verwarrend maken.

Calculator Duo is een iOS-app in ontwikkeling voor rekenbladen met zichtbare stappen en aanpasbare berekeningen. Deze voorbeelden geven je alvast een bruikbare structuur om procenten met iedere rekenmachine te controleren en de uitkomst later opnieuw te begrijpen. Bekijk Calculator Duo en meld je aan voor de wachtlijst voor updates.

Veelgestelde vragen

Waarom maakt 20% optellen een korting van 20% niet ongedaan?

Het tweede percentage gebruikt het verlaagde bedrag als basis. Met 20% korting gaat € 100 naar € 80; een verhoging van 20% op € 80 geeft € 96.

Hoe reken ik een korting van 20% terug?

Deel de verlaagde prijs door 0,80. In het voorbeeld is € 80 ÷ 0,80 = € 100.

Zijn opeenvolgende kortingen van 10% en 20% samen 30%?

Nee. Er blijft 0,90 × 0,80 = 0,72 van de oorspronkelijke prijs over. Dat is samen 28% korting.

Kan een rekenmachine mijn belastingpercentage bepalen?

Nee. Deze gids laat rekenen met een uitdrukkelijk gekozen voorbeeldpercentage zien. Bepaal een eventueel toepasselijk tarief afzonderlijk voordat je het invoert.

Op de wachtlijst voor Calculator Duo.

Ontvang een bericht wanneer Calculator Duo klaar is voor iPhone en iPad.

Op de wachtlijst

Verder lezen