Procentuele stijging en korting: zo bereken je ze goed

Bereken procentuele stijgingen en kortingen met heldere voorbeelden. Ontdek waarom 20% korting en 20% verhoging elkaar niet opheffen.

Begin met het bedrag waar het percentage over gaat

Een percentage beschrijft een deel van een uitgangsbedrag. Een korting van 20% betekent dat je van iedere honderd delen van de oorspronkelijke prijs twintig delen aftrekt. Een verhoging van 20% telt die verhouding juist bij het uitgangsbedrag op. De berekening is eenvoudig zodra je weet welk bedrag als basis dient.

Een veelgemaakte fout is om hetzelfde percentage te gebruiken nadat het uitgangsbedrag is veranderd. Daarom brengt een korting gevolgd door een even grote procentuele verhoging je niet terug bij de oorspronkelijke prijs.

Zo bereken je korting

Voor een prijs na korting vermenigvuldig je de oorspronkelijke prijs met één min het kortingspercentage als decimaal getal. Bij 20% korting is dat decimale getal 0,20 en blijft er een aandeel van 0,80 over.

• Oorspronkelijke prijs: € 100,00
• Kortingsbedrag: € 100,00 × 0,20 = € 20,00
• Nieuwe prijs: € 100,00 − € 20,00 = € 80,00
• Directe berekening: € 100,00 × 0,80 = € 80,00

Beide manieren leveren hetzelfde antwoord op. Het kortingsbedrag apart tonen is handig als je wilt uitleggen hoeveel je bespaart. De directe berekening werkt prettig wanneer je alleen de uiteindelijke prijs nodig hebt.

Zo bereken je een verhoging

Bij een procentuele verhoging vermenigvuldig je het uitgangsbedrag met één plus het percentage als decimaal getal. Een verhoging van 20% op € 80 betekent dus dat je € 80 met 1,20 vermenigvuldigt.

• Uitgangsbedrag: € 80,00
• Verhoging: € 80,00 × 0,20 = € 16,00
• Nieuw bedrag: € 80,00 + € 16,00 = € 96,00

De verhoging voegt € 16 toe, terwijl de eerdere korting € 20 wegnam. Het percentage is gelijk, maar de basis verschilt. Om van € 80 terug te gaan naar € 100, deel je de benodigde stijging van € 20 door € 80. Dat is 0,25, oftewel 25%.

Het percentage tussen twee bedragen berekenen

Trek het oude bedrag van het nieuwe bedrag af. Deel dat verschil door het oude bedrag en vermenigvuldig de uitkomst met honderd. Een prijs die van € 50 naar € 65 gaat, stijgt bijvoorbeeld met (€ 65 − € 50) ÷ € 50 × 100 = 30%.

Zet duidelijk bij je getallen welk bedrag oud en welk bedrag nieuw is. Draai je ze om, dan stel je een andere vraag. Een daling van € 65 naar € 50 is ongeveer 23,08%, omdat € 65 nu het uitgangsbedrag is.

Twee kortingen volgen elkaar op

Een korting van 10% gevolgd door nog eens 10% korting is niet hetzelfde als 20% korting. Begin je met € 100, dan blijft na de eerste korting € 90 over. De tweede korting bedraagt 10% van € 90, dus € 9. Je betaalt uiteindelijk € 81. Samen geven deze kortingen dus 19% korting op de oorspronkelijke prijs.

Maak je percentages controleerbaar

Noteer het uitgangsbedrag, percentage, verschil en resultaat op afzonderlijke regels met duidelijke labels. Houd bij tussenstappen voldoende decimalen aan en rond het eindbedrag passend af. Zo voorkom je dat kleine afrondingsverschillen je uitleg onnodig verwarrend maken.

Calculator Duo is een iOS-app in ontwikkeling voor rekenbladen met zichtbare stappen en aanpasbare berekeningen. Deze voorbeelden geven je alvast een bruikbare structuur om procenten met iedere rekenmachine te controleren en de uitkomst later opnieuw te begrijpen.